Dinsdag 13 januari 2026, commissie Europese Zaken (EUZA)

Beslispunt:

Wenst uw commissie (clusters van) voorstellen voor te dragen voor het Europees Werkprogramma van de Eerste Kamer 2026?

Aanleiding

Op 21 oktober 2025 is het nieuwe Werkprogramma (WP2026) van de Europese Commissie gepubliceerd: Het onafhankelijkheidsmoment voor Europa. Dit programma bevat de plannen van de Commissie voor nieuwe wetgeving en beleid in 2026. Op basis van het werkprogramma van de Commissie stelt de Eerste Kamer elk jaar haar eigen Europees werkprogramma op (art. 109-110 reglement van orde).

De Europese Commissie publiceert wekelijks nieuwe beleidsinitiatieven en wetsvoorstellen. De nieuw gepubliceerde voorstellen worden opgenomen in een overzicht onder het agendapunt 'mededelingen en informatie' van elke commissievergadering en worden wekelijks per e-mail verspreid. De leden kunnen de nieuw gepubliceerde voorstellen in de betrokken commissie voor behandeling aan de orde stellen.

Het Europees Werkprogramma van de Eerste Kamer is een lijst met Europese voorstellen die de Kamer het komende jaar met prioriteit wil behandelen. De voorstellen op deze lijst worden daarom bij publicatie automatisch in de commissies geagendeerd. Het werkprogramma stelt ook de regering, de Europese Commissie en andere parlementen in staat om kennis te nemen van de prioriteiten van de Eerste Kamer.

Zie voor meer achtergrond en werkprogramma's van voorgaande jaren: Europese werkwijze van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.

Meerderheidsbesluitvorming in Kamercommissies

Fracties hadden tot 17 december 2025 de gelegenheid om (clusters van) voorstellen uit het WP2026 voor te dragen voor selectie door de Kamercommissies. De door de fracties aangeleverde prioritaire dossiers, voorzien van motivering, zijn opgenomen in 2 annexen met de voor 2026 te verwachten Europese voorstellen op het terrein van uw commissie.

Annex I bevat die voorstellen uit het WP2026 die nieuw zijn. Annex II bevat evaluaties en geschiktheidscontroles die bestaande wetgeving eenvoudiger of duidelijker moeten maken. Met betrekking tot Annex II zijn geen voorstellen op het terrein van de commissie EUZA.

Het is aan de commissie om ter vergadering bij meerderheidsbesluitvorming te besluiten of, en zo ja welke voorstellen, zij uit Annex I en II als prioritair wenst voor te dragen.

De prioriteiten van alle Kamercommissies samen worden via de vaste commissie voor Europese Zaken doorgeleid naar de plenaire vergadering, waar het als het Europees werkprogramma van de Eerste Kamer wordt vastgesteld.

De Kabinetsappreciatie van het WP2026 is aan dit agendapunt toegevoegd. Op basis daarvan krijgt u inzicht in de positie van de regering ten aanzien van de verschillende voorstellen.

De Tweede Kamer voert momenteel gelijktijdig de procedure voor de selectie van haar Europese prioriteiten uit.

Aanleiding

Tijdens de vergadering van 9 december 2025 heeft de commissie een voorkeur uitgesproken om de Algemene Europese Beschouwingen (AEB) rond juni te houden. Het werkbezoek aan Brussel zou dan rond april/mei georganiseerd worden. Daarom wordt de commissie nu mogelijke data voorgelegd met het oog op het vastleggen van zowel de AEB als het werkbezoek.

Algemene Europese Beschouwingen 2026

De Algemene Europese Beschouwingen (AEB) is een van drie reguliere beleidsdebatten die de Eerste Kamer houdt (zie art. 114 Reglement van Orde). Het regeringsdocument 'De Staat van de Europese Unie' is het uitgangspunt voor de AEB. Dit document verschijnt gewoonlijk in het voorjaar. De AEB wordt gehouden met de minister van Buitenlandse Zaken.

Mogelijke data voor de AEB in mei of juni zijn de volgende:

• - 

  19 mei 2026
• - 

  2 juni 2026
• - 

  9 juni 2026
• - 

  23 juni 2026 (valt samen met de PACE-sessie)
• - 

  30 juni 2026

De data zijn onder voorbehoud van beschikbaarheid van de minister van Buitenlandse Zaken. Vanwege het meireces en een vergadering van de Raad Algemene Zaken, waar de minister van Buitenlandse Zaken gewoonlijk bij aanwezig is, zijn de mogelijkheden in mei beperkt.

Bij de keuze van de data dient rekening gehouden te worden met de mogelijke data voor het werkbezoek aan Brussel (hieronder) en de door de commissie gewenste periode tussen de AEB en het werkbezoek.

Werkbezoek

Vóór de AEB wordt jaarlijks een werkbezoek aan Brussel georganiseerd, gewoonlijk van zondagavond tot maandag einde van de dag in de maand voorafgaand aan de AEB.

Mogelijke data voor het werkbezoek rond april of mei zijn de volgende:

• - 

  29/30 maart 2026
• - 

  31 mei/1 juni 2026

Het aantal geschikte data is beperkt vanwege reces en feestdagen; ook zijn minder geschikt 13/14 april vanwege paasvakantie in België en onbeschikbaarheid van de Permanente Vertegenwoordiger (PV) van Nederland bij de EU en 17/18 mei omwille van de Straatsburgweek, waardoor het lastig is in Brussel afspraken te maken.

De PV heeft aangegeven de groep voor een diner te kunnen ontvangen op 29 maart.

Opzet werkbezoek

Omwille van de omvang van de delegatie is het de gewoonte dat deze wordt samengesteld uit één woordvoerder per fractie (doorgaans diegenen die het woord zullen voeren bij de AEB). Tijdens de vergadering van 9 december 2025 heeft de commissie een voorkeur uitgesproken om de bestaande opzet van het werkbezoek zoveel mogelijk te behouden, zodat alle fracties de gelegenheid hebben om deel te nemen. Tevens is aangegeven in de voorliggende vergadering zo nodig terug te komen op praktische implicaties.

Thema's en gesprekspartners

De commissie kan in de voorbereiding een of meerdere thema's vaststellen voor gesprekken. Het heeft daarbij de voorkeur om in beginsel een thema te kiezen op het terrein van de commissie EUZA of onderwerpen die in de AEB zullen worden besproken. De staf zal op basis van de gekozen thema's en/of eventueel gewenste gesprekspartners het werkbezoek vorm geven.

Ambtelijke suggesties voor gesprekspartners op het terrein van de commissie EUZA, waaronder het Commissiewerkprogramma, Meerjarig Financieel Kader, Rechtsstatelijkheid en Uitbreiding en institutionele gevolgen, zijn te vinden in de (besloten) bijlage. Er wordt voorgesteld mogelijke gesprekspartners na de rondvraag in beslotenheid te bespreken, aangezien het om personen gaat.

Beslispunten:

• - 

  Welke datum voor de AEB 2026 wenst de commissie voor te stellen aan het College van fractievoorzitters?
• - 

  Welke datum voor het werkbezoek heeft de voorkeur van de commissie?
• - 

  Welke onderwerpen wenst de commissie tijdens het werkbezoek te bespreken?

Terugkoppeling: COSAC plenair

Van 30 november tot 2 december 2025 vond de LXXIV COSAC plaats onder het Deense voorzitterschap. Namens de Eerste Kamer namen commissievoorzitter Van Apeldoorn en het lid Van Rooijen (50PLUS) deel. Zij zullen een korte terugkoppeling van de bijeenkomst geven.

De aangenomen conclusies en contributies zijn toegevoegd aan het agendapunt.

Er is niet overgegaan tot stemming over de voorgestelde amendementen op het reglement van orde van de COSAC.

COSAC Voorzittersbijeenkomst

Op 11-12 januari 2026 vond in Nicosia (Cyprus) de COSAC Voorzittersbijeekomst plaats. De commissievoorzitter heeft afgezien van deelname.

Aankondiging: COSAC plenair 2026

Van 15-17 maart 2026 vindt in Nicosia (Cyprus) de LXXV COSAC plaats. De conceptagenda voor deze bijeenkomst is bijgevoegd, deze is onder voorbehoud van vaststelling door de COSAC voorzittersbijeenkomst op 12 januari.

Vanuit de Eerste Kamer kunnen twee leden deelnemen. De commissievoorzitter heeft bevestigd te zullen deelnemen. Er is nog ruimte voor een Kamerlid om deel te nemen aan de conferentie.

Beslispunt:

• - 

  Welk lid wenst deel te nemen aan de plenaire COSAC op 15-17 maart 2026?

De minister van Buitenlandse Zaken heeft het verslag van de Raad Algemene Zaken van 16 december 2025, de geannoteerde agenda en het verslag van de Europese Raad van 18-19 december 2025 en de gennoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van 26 januari 2026 aan de Kamer doen toekomen.

Verslag Raad Algemene Zaken, 16 december 2025

De Raad stond stil bij het Meerjarig Financieel Kader (MFK), het eigenmiddelenbesluit (EMB) en de negotiating box, het onderhandelingsdocument dat alle opties omvat die in het vervolgtraject uitonderhandeld moeten worden. Ook werd de Europese Raad van 18-19 december voorbereid en was er aandacht voor vereenvoudinging van EU-wetgeving en EU-uitbreiding.

Geannoteerde agenda en verslag Europese Raad, 18-19 december 2025

De Europese Raad heeft voor de eerste keer stilgestaan bij het volgend Meerjarig Financieel Kader (MFK) en eigenmiddelenbesluit (EMB) en besprak de negotiating box. Daarnaast kwam de tijdslijn voor het MFK aan de orde. Ook is in de Europese Raad van gedachten gewisseld over EU-uitbreiding (naar aanleiding van het uitbreidingspakket van de Commissie) en mogelijke hervormingen die daarmee gepaard kunnen gaan. Over dit onderwerp wordt begin 2026 een Commissiemededeling verwacht.

Geannoteerde agenda Raad Algemene Zaken, 26 januari 2026

Tijdens de Raad Algemene Zaken zal er gesproken worden over het European Democracy Shield, het werkprogramma van het Cypriotische EU-voorzitterschap en de landenspecifieke rechtsstaatdialogen met Denemarken, Estland, Griekenland en Spanje.