Grip op algoritmische besluitvorming bij de overheid (CXLVII)

Op 8 september 2020 heeft de commissie voor Justitie en Veiligheid (J&V) de werkgroep artificiele intelligentie ingesteld. De werkgroep wil verkennen hoe de kennis van de leden van de Eerste Kamer over artificiële intelligentie vergroot kan worden.

De werkgroep werd mede ondersteund door het Rathenau Instituut. Ter ondersteuning van de verkenning van de werkgroep heeft het Rathenau Instituut de notitie Grip op de algoritmische besluitvorming bij de overheid: de rol van de Eerste Kamer opgesteld. Van deze notitie is ook een Engelstalige versie beschikbaar Controlling algorithmic decision-making in government: the role of the Senate.

De werkgroep bestaat uit de leden Veldhoen (GroenLinks), Recourt (PvdA), De Blécourt-Wouterse (VVD), Dittrich (D66), Van Wely (Fractie-Van Pareren), Bezaan (PVV), Gerkens (SP) en Prins (CDA).

Overzicht van de deskundigenbijeenkomsten en algemene bijeenkomsten van de Werkgroep AI

Stand van zaken

De leden Veldhoen (GroenLinks-PvdA), Panman (BBB), Prins (CDA), Belhirch (D66) en Perin-Gopie (Volt) hebben bij brief van 22 december 2023 een voorstel gedaan tot instelling van een vaste commissie Digitalisering (EK CXLVII, N).

De Eerste Kamer heeft de brief op 16 januari 2024 na stemming bij zitten en opstaan aangenomen.

Voor: OPNL, GroenLinks-PvdA, D66, CDA, Volt, FVD, PvdD, ChristenUnie, BBB en 50PLUS.

Tegen: SGP, PVV, SP, VVD en JA21.

Bij de instelling van de vaste Eerste Kamercommissie voor Digitalisering (DIGI) op 16 januari 2024 is het Kamerstukdossier CXLVII overgedragen van de vaste Eerste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid (J&V) aan de commissie DIGI.

Waarborgen geautomatiseerde besluitvorming

De commissie DIGI heeft op 13 februari 2024 de brief van de staatssecretaris van BZK betreffende een dialoog inzake de getroffen waarborgen bij geautomatiseerde besluitvorming met hoge impact bij de overheid besproken (EK, M met bijlage). De leden Van Gasteren (BBB) en Prins (CDA) zijn bereid om - naast het reeds afgevaardigde lid Veldhoen (GroenLinks-PvdA) - namens de commissie voor DIGI deel te nemen aan een bijeenkomst over de waarborgen die nu getroffen worden bij geautomatiseerde besluitvorming en de wijze waarop de betrokkenheid van de Kamers eventueel versterkt kan worden.

De commissie DIGI heeft bij brief van 14 februari 2024 nadere informatie gevraagd aan de staatssecretaris van BZK betreffende een dialoog inzake de getroffen waarborgen bij geautomatiseerde besluitvorming met hoge impact bij de overheid.

De commissie DIGI heeft op 25 maart 2025 een technische briefing door het ministerie van BZK over verschillende initiatieven die raken aan het thema kunstmatige intelligentie en algoritmische besluitvorming georganiseerd.

Videoverslag van de technische briefing (1 uur en 5 minuten)

De commissie DIGI heeft op 15 april 2025 de opzet van de dialoogsessie die door het ministerie van BZK wordt georganiseerd tussen het parlement, de uitvoering, de rechtspraak en het toezicht (EK, K met bijlage) besproken. De commissie wenst de volgende onderwerpen aan te dragen voor de dialoogsessie:

-

De inzet van AI en het waarborgen van publieke waarden zoals veiligheid, zorgvuldigheid en gelijkheid;
-

Zicht op de gehanteerde interpretaties bij de vertaalslag van wetgeving naar computercode ten behoeve van de digitale uitvoering van wetten;
-

De opvolging van de aanbevelingen en suggesties uit het rapport ‘Digitalisering. Wetgeving en bestuursrechtspraak’ van de Raad van State;
-

De vraag waar het zwaartepunt bij het opstellen van formele wetgeving zou moeten liggen (analoog of digitaal).

Debat grip op algoritmische besluitvorming

Het Eerste Kamerdebat over grip op algoritmische besluitvorming bij de overheid vond plaats op 21 maart 2023. Tijdens het debat zijn acht moties ingediend. De stemmingen over vijf moties vonden plaats op 28 maart 2023.

De commissie DIGI heeft bij brief van 30 mei 2025 nadere schriftelijke gesteld aan de staatssecretaris van BZK inzake de uitvoering van de motie-Veldhoen c.s. (EK, F) over codering van algoritmen binnen het wetgevingsproces (EK, T met bijlage).

De staatssecretaris van BZK heeft op 11 juli 2025 een brief aan de commissie DIGI gestuurd betreffende voortgangsbericht over de uitvoering van de motie-Veldhoen c.s. over codering van algoritmen binnen het wetgevingsproces (EK, nog niet als Kamerstuk gepubliceerd).