Nieuw Wetboek van Strafvordering

Dit wetsvoorstel moderniseert het strafprocesrecht door middel van de vaststelling van een nieuw Wetboek van Strafvordering. Het Wetboek van Strafvordering bevat regels voor de opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten. Door veroudering van het huidige Wetboek en door verschillende ontwikkelingen in de samenleving is een modernisering van het Wetboek nodig. Het voorstel regelt een grondige herstructurering van het Wetboek waardoor wordt bijgedragen aan de rechtszekerheid en de bruikbaarheid van het Wetboek in de praktijk. Hiermee wordt beoogd het nieuwe Wetboek van Strafvordering toekomstbestendig, voor burgers en professionals toegankelijk en in de praktijk werkbaar te maken. Tevens beoogt het wetsvoorstel in een evenwichtig stelsel van rechtswaarborgen.

Het huidige Wetboek van Strafvordering is in 1926 ingevoerd. De samenleving waarvoor het Wetboek oorspronkelijk is gemaakt is inmiddels ingrijpend veranderd door nationale en internationale ontwikkelingen. Te denken valt aan internationale (drugs)criminaliteit en de daarbij behorende strafrechtspleging, technologische ontwikkelingen, de veranderde rollen binnen het strafrecht en de toegenomen aandacht voor de verdachte en het slachtoffer in het strafproces. Het Wetboek is de afgelopen decennia dan ook talloze malen gewijzigd waardoor het onoverzichtelijk en ontoegankelijk is geworden. De modernisering brengt het Wetboek inhoudelijk bij de tijd en maakt het inzichtelijk. Het voorziet in een (verdere) digitalisering van het strafproces. Daarnaast bevat het een duidelijke beschrijving van de positie van de belangrijkste procesdeelnemers met hun rechten en bevoegdheden.

Het Wetboek bestaat uit acht inhoudelijke boeken. Boek 1 betreft “Strafvordering in het algemeen”. Boek 2 betreft “Het opsporingsonderzoek” en is verreweg het meest omvangrijk. Boek 3 is bescheiden van omvang en ziet op “Beslissingen over vervolging”. Boek 4 is gewijd aan “Berechting” (in eerste aanleg); Boek 5 aan “Rechtsmiddelen”. Boek 6 ziet op “Bijzondere regelingen”. Dit wetsvoorstel bevat de inhoud van deze eerste zes boeken. De Boeken 7 en 8 zijn gewijd aan respectievelijk de “Tenuitvoerlegging” en de “Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking”. Deze beide boeken zijn in dit wetsvoorstel gereserveerd. In aanvulling op de inhoudelijke boeken bevat dit wetsvoorstel een negende boek met slotbepalingen (evaluatie, inwerkingtreding en citeertitel). Onderhavig wetsvoorstel staat ook bekend als de Eerste vaststellingswet en maakt samen met de Tweede vaststellingswet Wetboek van Strafvordering (36.636) het vaststellingsspoor uit en stellen samen het nieuwe Wetboek van Strafvordering vast.

Deze samenvatting is gebaseerd op het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zoals ingediend bij de Tweede Kamer.

Het voorstel (EK, C en EK, D) is op 1 april 2025 aangenomen door de Tweede Kamer.

Voor: SP, GroenLinks-PvdA, PvdD, Volt, D66, NSC, ChristenUnie, SGP, CDA, VVD, BBB, JA21 en PVV.

Tegen: DENK en FVD.

De Eerste Kamer heeft het voorstel op 24 februari 2026 na stemming bij zitten en opstaan aangenomen.

Voor: GroenLinks-PvdA, Volt, ChristenUnie, CDA, SGP, D66, SP, PvdD, VVD, PVV, JA21, BBB, 50PLUS, Fractie-Visseren-Hamakers, Fractie-Van de Sanden, Fractie-Walenkamp en Fractie-Beukering.

Tegen: FVD.

Afwezig: OPNL.

Dit wetsvoorstel werd samen behandeld met 36.636.

Adviesaanvraag AcICT

De Eerste Kamer heeft op 14 oktober 2025 ingestemd met de brief van de voorzitter van de commissie J&V aan de Voorzitter van de Eerste Kamer houdende het advies aan de Kamer om in te stemmen met de adviesaanvraag aan het Adviescollege ICT-toetsing over ICT-systemen en regie bij invoering nieuw Wetboek van Strafvordering (EK 36.327 / 36.636, E).

De Eerste Kamer heeft bij brief van 14 oktober 2025 advies gevraagd aan het Adviescollege ICT-toetsing over ICT-systemen en regie bij invoering nieuw Wetboek van Strafvordering (EK 36.327 / 36.636, F).

ingediend

20 maart 2023

titel

Vaststelling van het nieuwe Wetboek van Strafvordering (Wetboek van Strafvordering)

schriftelijke voorbereiding

inbreng geleverd door

• GroenLinks-PvdA - G.V.M. Veldhoen
• BBB - H.A. Marquart Scholtz
• VVD - H.W. Vogels
• CDA - H. Doornhof
• D66 - B.O. Dittrich
• PVV - I.A. Bezaan
• JA21 - K. van Bijsterveld
• ChristenUnie - H.J.J. Talsma
• Volt - E.W. Hartog

ondertekening

inwerkingtreding

Op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip dat voor de verschillende boeken, hoofdstukken, titels, afdelingen, paragrafen, artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden vastgesteld.