Dinsdag 24 februari 2026, commissie Justitie en Veiligheid (J&V)

Beslispunt

Kan de commissie instemmen met bijgaand concept-voorlichtingsverzoek aan de Raad van State en zo ja, wenst zij deze door te geleiden naar de Kamervoorzitter met het oog op plenaire afdoening later vandaag, 24 februari 2026?

Toelichting

• - 

  Het initiatiefvoorstel (36.178) van de Tweede Kamerleden Paulusma (D66), Becker (VVD), Westerveld (GroenLinks-PvdA), Dobbe (SP) en Kostic (PvdD) strekt tot de strafbaarstelling van conversiehandelingen gericht op het veranderen of onderdrukken van de seksuele gerichtheid of genderidentiteit tot de heersende norm. Hierbij gaat het enerzijds om een verbod op het beroepsmatig of in organisatieverband uitvoeren van de voornoemde handelingen bij een minderjarige dan wel van een meerderjarige. Anderzijds gaat het om een verbod op het aanbieden van de voornoemde handelingen. Daarbij maken de initiatiefnemers een onderscheid tussen het rechtstreeks aanbieden en het openlijk aanbieden van de voornoemde handelingen. Met de leeftijdsgrens en het opsplitsen van het verbod in uitvoeren en aanbieden willen de initiatiefnemers recht doen aan zowel de kwetsbaarheid als de autonomie van de personen die in aanraking komen met conversiehandelingen.
• - 

  Op 21 oktober 2025 hebben de leden van de fracties van de BBB, D66, de ChristenUnie en de SGP hierover enkele vragen gesteld aan de initiatiefnemers en/of de regering. De leden van de fractie Volt hebben zich aangesloten bij de vragen van de leden van de D66-fractie. De initiatiefnemers en de regering hebben deze vragen op respectievelijk 14 en 26 januari 2026 beantwoord.
• - 

  Op 3 februari 2026 heeft de commissie op voorstel van het lid Schalk (SGP) het voornemen uitgesproken de Kamer te verzoeken ten aanzien van het initiatiefvoorstel, meer in het bijzonder de tweede nota van wijziging (36.178, nr. 11), een voorlichtingsverzoek bij de Raad van State in te dienen en voorts besloten de (nadere) procedure van het initiatiefvoorstel aan te houden.
• - 

  Een concept voor een voorlichtingsverzoek is opgesteld door het lid Schalk (SGP) en op vrijdag 6 februari 2026 via een e-mailprocedure aan de commissie voorgelegd (reactietermijn dinsdag 10 februari 2026, 10:00 uur). Daarna is het concept voorgelegd aan de Raad van State. Ambtelijk is te kennen gegeven dat de Raad van State geen aanvullingen of aanpassingen heeft en dat een eventuele voorlichting naar voorlopige inschatting kan worden gegeven binnen 8 tot 10 weken .
• - 

  Op verzoek van uw voorzitter en in overleg met het lid Schalk is vervolgens het concept aangevuld met de vermelding dat met de tweede nota van wijziging volgens een aantal leden het voorstel ingrijpend is gewijzigd, om aan te geven dat niet alle leden van de commissie van mening zijn dat het voorstel ingrijpend is gewijzigd. De commissie is hierover geïnformeerd bij emailbericht van 12 februari 2026. Ook is aangekondigd dat het concept-voorlichtingsverzoek vandaag (24 februari 2026) ter vaststelling in de commissie en (onder voorbehoud) op de plenaire vergadering zal worden geagendeerd.
• - 

  Als de commissie besluit het concept-voorlichtingsverzoek aan de Raad van State vast te stellen en deze door te geleiden naar de Voorzitter, kan de plenaire afdoening later vandaag plaatsvinden.

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 6 februari 2026 (29.279 / 36.327, AG) met de bewindspersonen van Justitie en Veiligheid in schriftelijk overleg te treden of neemt zij deze brief voor kennisgeving aan?

Toelichting

• - 

  De Eerste en Tweede Kamer worden periodiek via voortgangsrapportages op de hoogte gehouden van de voortgang van het wetgevingsprogramma nieuw Wetboek van Strafvordering. Bij brief van 6 februari 2026 hebben de bewindspersonen van J&V de elfde voortgangsrapportage aangeboden. De commissie wordt in deze rapportage geinformeerd over de voortgang van de wetgeving, de actuele stand van zaken met betrekking tot structurele uitvoeringsconsequenties en de voorbereiding van de implementatie.
• - 

  Deze voortgangsrapportage is u reeds ter informatie in een emailbericht toegezonden op 6 februari 2026 met het oog op het debat over het nieuwe Wetboek van Strafvordering op 10 februari 2026 en staat vandaag (24 februari 2026) zoals aangekondigd ter bespreking geagendeerd.

Beslispunt

• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 3 februari 2026 (35.349, M) met de staatssecretaris van J&V in schriftelijk overleg te treden of neemt zij deze voor kennisgeving aan?
• - 

  Kan de commissie instemmen met het ambtelijk advies wat betreft de status van toezegging T03287?

Toelichting

• - 

  Op 3 februari 2026 ontving de commissie een brief van de staatssecretaris van J&V over twee vooronderzoeken in het kader van de evaluatie van de Wet uitbreiding slachtofferrechten:

  Ten eerste betreft dit het WODC-onderzoek ‘Slachtoffergegevens in strafdossiers ’, dat u als bijlage bij de brief aantreft. Dit onderzoek heeft betrekking op het Besluit ‘bescherming slachtoffergegevens in processtukken’ dat op 1 juli 2025 in werking is getreden. Vanwege de ICT -storing bij het OM in de zomer van 2025 was het niet mogelijk om een nulmeting uit te voeren. Het onderzoek betreft daarom een vooronderzoek en evaluatiekader op basis waarvan de nulmeting en de uiteindelijke evaluatie van het besluit kan worden uitgevoerd.

  Daarnaast wordt het onderzoekrapport ‘Vooronderzoek spreekrecht WUS’, aangeboden dat ziet op twee onderdelen uit de Wet uitbreiding slachtofferrechten, te weten het beperkt spreekrecht bij tbs- en PIJ-verlengingszittingen en de uitbreiding van de kring van spreekgerechtigden met stief- en pleegfamilie.

• - 

  De staatssecretaris informeert de Kamer hierover op grond van een toezegging die is gedaan aan de Eerste Kamer (T03287):

T03287 - Toezegging Evaluatie Wet uitbreiding slachtofferrechten

De minister voor Rechtsbescherming zegt de Kamer, naar aanleiding van vragen van de leden Baay-Timmerman (50PLUS) en De Bécourt-Wouterse (VVD), toe de resultaten van de uitbreiding van het spreekrecht, de verschijningsplicht, en de kostenevaluatie mee te nemen in een breed evaluatieonderzoek dat uigevoerd zal worden over twee jaar.

• - 

  In de brief van 3 februari 2026 (35.349, M) vermeldt de staatssecretaris dat het WODC dit jaar start met de inhoudelijke effectevaluatie van de Wet Uitbreiding Slachtofferrechten. Een vergelijkbaar vooronderzoek voor de verschijningsplicht (onderzoeksrapport ‘Evaluatiekader verschijningsplicht) is in september 2025 aan de Kamer aangeboden. Op 23 september 2025 heeft de commissie dat evaluatiekader voor kennisgeving aangenomen (35.349, K) en toezegging T03287 als 'deels voldaan' aangemerkt, in afwachting van de aangekondigde evaluatie over de verschijningsplicht.
• - 

  Op 18 december 2025 ontving uw commissie een brief van de staatssecretaris van J&V over een procesevaluatie die is uitgevoerd over vier onderdelen uit de Wet uitbreiding slachtofferrechten. Het gaat om de schriftelijke motiveringsplicht voor de politie bij het weigeren van een kopie van aangifte, de uitbreiding van de informatie aan het slachtoffer over het recht op informatie, de uniformering van het moment van uitoefening van het spreekrecht en het verzoek om vertaling van stukken in de tenuitvoerleggingsfase. Op 13 januari 2026 besloot de commissie de status van toezegging T03287 als 'deels voldaan' te blijven beschouwen en de brief van de staatssecretaris van J&V van 18 december 2025 (35.349, L) voor kennisgeving aan te nemen.

Ambtelijk advies

In afwachting van de (hierboven genoemde) evaluaties wordt geadviseerd de status van de toezegging als 'deels voldaan' te blijven beschouwen en de deadline van 1 januari 2027 ongewijzigd te laten.

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 17 februari 2026 (31.753 / 29.279, L) met de staatssecretaris van J&V in nader schriftelijk overleg te treden of neemt zij deze voor kennisgeving aan?

Toelichting

• - 

  De staatssecretaris van J&V heeft de Kamer op 11 december 2025 een brief gestuurd over de voortgang van de aanpak van versterking van toegang tot het recht. Eens per jaar worden de Kamers geïnformeerd over de ontwikkelingen ten aanzien van de toegang tot het recht. Het programma stelselvernieuwing rechtsbijstand vormt een eigenstandig onderdeel binnen de aanpak, waarvoor halfjaarlijkse voortgangsrapportages worden uitgebracht. Vanwege de onderlinge samenhang en het feit dat het programma een afrondende fase ingaat, zijn de brieven over de voortgang aanpak versterking toegang tot het recht en de voortgangsrapportage stelselvernieuwing rechtsbijstand sinds vorig jaar gecombineerd (EK 31.753 / 29.279, J). Het zal de laatste keer zijn dat over het programma wordt gerapporteerd. Het programma loopt namelijk dit jaar af.
• - 

  Bij brief van 20 januari 2026 hebben de leden van de fracties van GroenLinks-PvdA (mede namens de fracties van de SP en de PvdD), de leden van de fractie JA21, en de leden van de fractie OPNL (mede namens de fracties van D66 de ChristenUnie en Volt) hierover enkele vragen aan de staatssecretaris van J&V gesteld. Deze vragen zijn bij brief van 17 februari 2026 beantwoord. De antwoordbrief staat vandaag ter bespreking geagendeerd (verslag schriftelijk overleg (31.753 / 29.279, L)).

Beslispunt

Wenst de commissie de Voorzitter een datumvoorstel te doen voor het (opnieuw) plannen van een beleidsdebat over de 'Staat van de rechtsstaat' (ex artikel 51, lid 1, RvOEK)?

Toelichting

• - 

  Het debat over de 'Staat van de rechtsstaat' is een beleidsdebat ex artikel 51, lid 1, RvOEK dat sinds 2014 in beginsel iedere twee jaar wordt gevoerd. Het laatste debat over de 'Staat van de rechtsstaat' vond plaats op 31 mei 2022 en 21 juni 2022. In het voorjaar van 2024 is geen beleidsdebat georganiseerd in verband met de demissionaire status van het kabinet Rutte IV.
• - 

  Op 12 november 2024 heeft de commissie besloten om weer een beleidsdebat te voeren over de 'Staat van de rechtsstaat' dat vervolgens is gepland op 3 juni 2025. De datum voor dit debat is verplaatst naar 7 oktober 2025 omdat de kabinetsreactie op het rapport 'De gebroken belofte van de rechtsstaat' van de Staatscommissie rechtsstaat pas in de laatste week voor het zomerreces van 2025 werd verwacht (besluit commissie 22 april 2025).
• - 

  Op 8 juli 2025 heeft de commissie besloten in verband met de demissionaire status van het kabinet het beleidsdebat over de 'Staat van de rechtstaat' te verplaatsen naar een nog nader te bepalen datum, niet later dan een half jaar na aantreden van het nieuwe kabinet. Gelet op de beëdiging van het nieuwe kabinet op 23 februari 2026 staat de planning van het debat over de 'Staat van de rechtsstaat' vandaag opnieuw ter bespreking geagendeerd.

Voorbereiding

Ter voorbereiding van het debat over de 'Staat van de rechtsstaat hebben er twee deskundigenbijeenkomsten plaatsgevonden:

Tijdens de eerste deskundigenbijeenkomst op 11 maart 2025 heeft de commissie zich laten informeren over "het sentiment dat in de samenleving leeft ten aan zien van de rechtsstaat en welke signalen in dit verband worden opgevangen". Tijdens deze bijeenkomst zijn de volgende personen/organisaties gehoord: Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, College voor de Rechten van de Mens, Sociaal en Cultureel Planbureau en Raad voor het Openbaar Bestuur. De Nationale Ombudsman was verhinderd maar heeft ten behoeve van de bijeenkomst wel een position paper aaangeleverd.

Voor de tweede deskundigenbijeenkomst op 15 april 2025 heeft de commissie zich laten informeren door "Partijen die betrokken zijn bij de opsporing, handhaving, rechtspraak, rechtsbijstand en uitvoering ". De volgende partijen zijn tijdens die bijeenkomst gehoord: Vereniging Sociale Advocatuur Nederland, College van procureurs-generaal, Nationale Politie, Nederlandse Orde van Advocaten, Adviescollege ICT-toetsing, Prof. dr. mr. J.E. Soeharno, redacteur onderzoeksbundel "Constitutionele waarborgen.", mr. H.J.H. van Meegen, president van de rechtbank Amsterdam en mr. A.R. van der Winkel, president van de rechtbank Overijssel.

De Staatscommissie rechtsstaat heeft onderzoek gedaan naar het functioneren van de rechtsstaat. Op 10 juni 2024 overhandigde de Staatscommissie rechtsstaat haar adviesrapport aan burgers, regering, parlement en rechtspraak. Naar aanleiding van de brief van de toenmalige minister van Rechtsbescherming van 28 juni 2024 (29.279, Y) waarin het adviesrapport ‘De gebroken belofte van de rechtsstaat’ van de Staatscommissie rechtsstaat werd aangeboden, en de kabinetsreactie van 4 juli 2025 op voornoemd adviesrapport (29.279, AC) hebben de commissies J&V en BIZA schriftelijk overleg gevoerd. De commissies hebben op 27 januari 2026 besloten het verslag van dit schriftelijk overleg (29.279, AE) eventueel te betrekken bij het nog te plannen beleidsdebat over de Staat van de Rechtsstaat.

Tweede Kamer

In de procedurevergadering van de vaste commissie voor J&V van 22 januari 2026 is gesproken over het kennisthema ‘Voorbereiding op jaarlijks debat over de Staat van de Rechtsstaat’. Dit kennisthema is tijdens de strategische procedurevergadering van de commissie J&V op 15 januari 2026 toegevoegd aan de Kennisagenda. De leden Sneller (D66) en Abdi (GroenLinks-PvdA) zijn aangewezen als rapporteurs op dit thema. Op verzoek van de commissie J&V heeft ook de vaste commissie BiZa een rapporteur afgevaardigd voor dit kennisthema, te weten het lid Tseggai (GroenLinks-PvdA)

Beslispunt

Stemt de commissie in met de voorgestelde opzet voor een kennismakingsgesprek met de minister van Justitie en Veiligheid en de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid - Rechtsbescherming en gevangeniswezen?

Achtergrond

In het kader van de start van het nieuwe kabinet is het goed gebruik dat de nieuwe bewindspersonen voor een kennismakingsgesprek langs komen bij de commissies. De onderstaande opzet wordt in alle commissies voorgelegd. De gesprekken zullen kort na de beëdiging van het nieuwe kabinet worden ingepland.

Opzet

• - 

  Alle kennismakingsbezoeken worden gepland op korte termijn.
• - 

  Bewindspersonen die binnenkort een wetsvoorstel komen verdedigen in de Eerste Kamer worden als eerst uitgenodigd.
• - 

  In beginsel worden alle bewindspersonen van één ministerie tegelijk uitgenodigd, maximaal twee gesprekken per vergaderdinsdag, zoveel als mogelijk na 17.00 uur ivm de samenloop met reguliere commissievergaderingen.
• - 

  In beginsel duren de kennismakingsgesprekken één uur, tenzij het aantal bewindspersonen noopt tot een langere duur.
• - 

  Bewindspersonen komen één keer langs – bij een brede portefeuille kunnen meerdere commissies worden uitgenodigd.
• - 

  Bewindspersonen die in het kabinet terugkeren worden ook uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek. De betreffende commissie kan besluiten hiervan af te zien.
• - 

  Vooraf kan een commissie inventariseren of er specifieke onderwerpen zijn waar interesse voor bestaat.
• - 

  In het College van fractievoorzitters is recent de wens uitgesproken om het kennismakingsgesprek niet te laten uitmonden in een verkapt beleidsdebat. Het gesprek is primair bedoeld om een toelichting te krijgen op de prioriteiten van de aanwezige bewindspersonen waarover leden korte vragen kunnen stellen.
• - 

  Er worden geen toezeggingen genoteerd.

Het verloop van het gesprek is als volgt:

• - 

  Opening door commissievoorzitter
• - 

  Korte inleiding bewindspersoon/bewindspersonen
• - 

  Eerste ronde vragen en antwoorden
• - 

  Tweede ronde vragen en antwoorden (zo mogelijk)
• - 

  Afronding en sluiting

Bewindspersonen J&V

• - 

  Minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel
• - 

  Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid - Rechtsbescherming en Gevangeniswezen, Claudia van Bruggen

Op 3 februari 2026 heeft de commissie besloten het kennismakingsgesprek met de toenmalige bewindspersonen van J&V dat stond gepland voor 24 februari 2026 te annuleren en in overleg met het ministerie een nieuwe datum voor een kennismakingsgesprek te plannen met de nieuwe bewindspersonen. Vandaag staat ter bespreking de opzet van het kennismakingsgesprek.

A - Stand van zaken beantwoording nadere vragen over de 'Staat van de wetgevingskwaliteit' en de kabinetsbrede agenda met initiatieven voor het versterken van de kwaliteit van wetgeving

Bij brief van 18 november 2025 heeft de commissie nadere vragen aan de staatssecretaris van J&V gesteld over de Staat van de wetgevingskwaliteit en de kabinetsbrede agenda met initiatieven voor het versterken van de kwaliteit van wetgeving. In bijgaande brief van 17 februari 2026 constateert de staatssecretaris van J&V dat deze vragen betrekking hebben op een onderwerp dat al langer onderwerp van debat is in de Eerste Kamer, te weten algoritmische besluitvorming al dan niet in combinatie met de inzet van Artificiële Intelligentie (AI).

In dat verband wordt gewezen op de brief van de staatssecretaris van BZK van 11 juli 2025 (in behandeling bij de commissie DIGI) waarin naar aanleiding van de aangenomen motie-Veldhoen c.s.(CXLVII, F) is toegezegd om onderzoek te laten doen naar de wijze waarop parlementaire controle kan plaatsvinden op het gebruik van algoritmen in en ter uitvoering van wetgeving. Nader overleg met de staatssecretaris van BZK heeft geleid tot het voornemen van de staatssecretaris van J&V om voornoemde onderzoeksvraag gezamenlijk uit te zetten bij het WODC.

Nu de vragen uit de brief van 18 november 2025 raken aan de vraag waarop dit onderzoek gericht zal zijn deelt de staatssecretaris mede dat de beantwoording daarvan zal plaatsvinden in de kabinetsreactie die zal volgen op dit onderzoek. De voorbereiding van de onderzoeksuitvraag is in gang; de Kamer zal rond de zomer over de voortgang van het onderzoek worden geïnformeerd.

B - Gesprek met Taskforce Antisemitismebestrijding gepland op 21 april 2026 om 17:00 uur

Tijdens de commissievergadering van 3 februari 2026 heeft de commissie - op voorstel van het lid Dittrich (D66) - de griffie verzocht de Taskforce Antisemitismebestrijding uit te nodigen voor een gesprek over het rapport 'Gevangen in Vrijheden' dat is verschenen op 2 februari 2026. Jaap Smit, voorzitter van de Taskforce en Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, tevens lid van de Taskforce gaan graag op deze uitnodiging in. Het gesprek is gepland op dinsdag 21 april 2026 om 17:00 uur (en zal zoals door de commissie verzocht ook bij de overige commissies onder de aandacht worden gebracht).

C - Rapport Kinderombudsman

Op 12 februari 2026 is (bijgevoegd) rapport verschenen van de Kinderombudsman over het functioneren van het klachtrecht in residentiële jeugdhulpvoorzieningen, getiteld ‘je bent maar een kind, je durft gewoon niet’. In het rapport concludeert de Kinderombudsman dat het essentieel is dat jongeren van het klachtrecht gebruik kunnen en durven maken. De klachtprocedures voldoen alleen nog niet aan de tien regels die de Kinderombudsman al eerder in 2016 opstelde. Daarnaast blijkt uit de gesprekken die de Kinderombudsman heeft gehad met jongeren en experts, dat er meer nodig is voor een goed functionerend klachtrecht. Deze voorwaarden gaan over een toegankelijke procedure, maar ook over de basis: het klimaat en de cultuur waarin deze jongeren opgroeien.

D - Verdediging Initiatiefvoorstel Wet strafbaarstelling conversiehandelingen (36.178)

In bijgaande brief (36.178, E) schrijft de Voorzitter van de Tweede Kamer dat de Kamer in haar vergadering van 5 februari 2026 heeft besloten dat mevrouw Dobbe de plaats zal innemen van de heer Van Nispen bij de verdediging van het initiatiefvoorstel Wet strafbaarstelling conversiehandelingen (36.178).

E - Jaarplan rechtspraak 2026

Bijgevoegd treft u aan het Jaarplan rechtspraak 2026. De staatssecretaris van J&V schrijft in de aanbiedingsbrief van 3 februari 2026 dat het jaarplan inzicht geeft in hoe de Rechtspraak in 2026 haar rol binnen de democratische rechtsstaat versterkt en meebeweegt met de leefwereld en wensen van de samenleving. Dit doet de Rechtspraak door dichter bij de mensen te staan, bijvoorbeeld door middel van wijkrechtspraak, de regelrechter en de inzet van schuldenfunctionarissen. Daarnaast experimenteert de Rechtspraak met manieren om rechtzoekenden in een vroeg stadium te ondersteunen. De Rechtspraak beschrijft hoe ze werkt aan vernieuwing door digitalisering en met inzet van AI.

Hieronder is een overzicht van de openstaande correspondentie weergegeven. Een overzicht van wetsvoorstellen die bij de commissie voor Justitie en Veiligheid (J&V) in (schriftelijke) behandeling zijn, is hier te raadplegen.